سرطان مجموعه ای پیچیده از بیماری هاست به عبارت دیگر سرطان ها گروهی از بیماری ها هستند که به صورت رشد بی رویه و خارج از کنترل تعدادی از سلول ها ایجاد می شوندو حدود 100 نوع مختلف هستند.

در ایران  نیز مولفه های تاثیر گذار در بروز سرطان ها از تنوع و گستردگی بالایی برخوردارند از جمله افزایش رو به رشد مصرف دخانی، شیوع بالای اضافه وزن و چاقی، شیوه زندگی ناسالم و روی آوردن  مردم به عادات غذایی و تغذیه ایی پرخطر، عدم تحرک بدنی در قشر وسیعی از مردم، کمبود ریز مغذی ها در گروه های خاص سنی و جنسی در اقلیم های مختلف کشور، ضعف جدی در نظارت صحیح بر فرآیند تولید و عرضه مواد غذایی آماده و  نیمه آماده، مصرف بسیار بالای مکمل های کشاورزی و باغبانی نظیر سموم و کود های شیمیایی، گسترش و پیچیدگی عوامل خطر محیطی از جمله آلودگی هوا در کلان شهرها، مواجهات شغلی و صنعتی شدن کشور.

از سال 1395 سرطان پروستات در مردان جایگزین  سرطان معده در رده اول سرطان شده است. طی دو دهه آینده تعداد موارد سرطان در ایران از 160 هزار به 350 هزار نفر در سال خواهد رسید که دو برابر متوسط جهانی خواهد بود.
همچنین 16 درصد از علل مرگ و میر در کشور ناشی از سرطان است و سالانه 4 تا 5 هزار میلیارد تومان هزینه سرطان در کشور است.

در حال حاضر با وجودی که عدد خام مرگ و میر ناشی از سرطان ها افزایش یافته است اما به طور کلی نسبت افرادی که از سرطان فوت می¬کنند با در نظر گرفتن جمعیت و تعداد موارد ابتلا در مقایسه با سه دهه پیش کاهش یافته است. نیمی از افرادی که امروز با تشخیص سرطان تحت درمان هستند، پنج سال بیشتر زنده خواهند بود. متوسط میزان بقای ده ساله برای سرطان دو برابر 30 سال گذشته شده است.
مهمترین دلیل بهبود در بقای بیماران، علاوه بر درمان های موثرتری که پیدا شده است، افزایش آگاهی مردم و ارتقای روش های تشخیص زودهنگام است.

بخش بزرگی از علل  سرطان ها شناخته شده نیستند اما با رعایت چند نکته می توان از بروز حداقل یک سوم سرطان ها جلوگیری نمود.

عدم استعمال دخانیات ، عدممصرف مشروبات الکلی، رعایت رژیم غذایی مناسب (مصرف میوه جات و سبزیجات به صورت روزانه و کافی، استفاده کم از غذاهای با منشا چربی حیوانی، عدم مصرف مواد غذایی دارای مواد نگهدارنده مثل سوسیس و کالباس، عدم مصرف غذاهای کپک زده، شور و دود اندوه و نمک سود)، نگه داشتن وزن در حد طبیعی، انجام فعالیت های ورزشی منظم، محدودیت مواجعه با مشاغل شغلی خطر زا، پیگیری موارد ژنتیکی و انواع سرطان های خانوادگی ، رعایت بهداشت جنسی و پیشگیری از بیماریهای مقاربتی
تشخیص زودهنگام یک سرطان به معنای تشخیص آن سرطان در مرحله ای است که هنوز محدود و کوچک است و احتمال درمان قطعی آن زیاد است.

غربالگری برای تشخیص زودرس است که باعث می شود بیماری در همان مراحل اولیه، با هزینه های کمتر و نتایج مطلوب تری، درمان شود.  برخی از رایجترین آزمایش هایی که می توانند به تشخیص زودرس سرطان منجر شوند
انجام سالیانه آزمایش خون مخفی در مدفوع، از 50 سالگی به بعد.

بررسی آندوسکوپیک انتهای روده بزرگ، از 50 سالگی به بعد، هر 5 سال یک بار.
انجام سالیانه ماموگرافی در زنان، از 40 سالگی به بعد.
انجام سالیانه ماموگرافی در زنانی که سابقه خانوادگی سرطان پستان دارند.
انجام ماهانه معاینه پستان ها توسط خود خانم ها، از 20 سالگی به بعد.
انجام معاینه پستان ها توسط پزشک، از 20 سالگی به بعد، هر 3 سال یک بار
آموزش خودمراقبتی به منظور افزایش آگاهی افراد  و انجام غربالگری ها طبق دستورالعمل های وزارت بهداشت کمک بسیار زیادی در تشخیص زود هنگام این بیماری ها خواهد کرد. در همین راستا همه افراد بالای 30 سال جهت انجام آزمایشات و غربالگری به مراکز بهداشتی نزدیک محل سکونت خود به آدرس های ذیل مراجعه نمایند .
صفین خیابان اقبال روبه رو پارک گلستان مرکز بهداشت بوعلی
صدف ورودی بازارچه حافظ کلینیک امام علی
پایگاه کمپ سحر

حنانه پورمحمد
کارشناس بیماریهای غیرواگیر مرکز بهداشت بوعلی کیش
منبع : دستورالعمل بیماریهای غیرواگیر وزارت بهداشت/کتاب خودمراقبتی سرطان/ دستورالعمل اجرایی ایراپن