ارائه بهترین تجارب با اولویت پزشکی و تابآوری در شرایط جنگی و محاصره
باسمه تعالی
ارائه بهترین تجارب با اولویت پزشکی و تابآوری در شرایط جنگی و محاصره
۱. مدیریت یکپارچه بحران با قابلیت واکنش سریع
بر اساس تجربه ارزشمند مدیریت بحرانهای تروماتیک گسترده (همچون مدیریت مجروحین حوادث امنیتی در بیمارستانهای مرجع خصوصا در حادثه اسکله شهید رجایی بندرعباس در اردیبهشت ماه 1404) جنگ 12 روزه و همچنین جنگ رمضان که دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان همچنان در گیر این جنگ است ، الگوی عملیاتیسازی فرماندهی حوادث در بیمارستانها و مراکز درمانی تحت پوشش این دانشگاه طراحی شده است. این الگو شامل استقرار تیمهای واکنش سریع، بهکارگیری سیستم تریاژ پیشرفته و ایجاد کانالهای ارتباطی امن با اورژانس پیشبیمارستانی است. در تجربه اخیر، با وجود هجوم ناگهانی بیماران، چرخه پذیرش و درمان بدون نیاز به انتقال ثانویه و با کمترین زمان تاخیر اجرایی شد که نشاندهنده کارآمدی این ساختار در تابآوری عملیاتی است .
۲. توزیع عادلانه و پویای منابع و ظرفیتهای درمانی
با عنایت به ضرورت توزیع خدمات در شرایط محاصره یا کاهش دسترسی به مراکز اصلی، تجربه تمرکززدایی از خدمات ویژه همچون دیالیز و مراقبتهای ویژه در شهرستانهای تحت پوشش ,و جزایر اجرایی شده است. این اقدام نهتنها از تمرکز بیماران در مراکز خطرپذیر جلوگیری میکند، بلکه با افزایش تابآوری شبکه بهداشتی، امکان پاسخگویی به جمعیت مهاجر یا آسیبدیده را در نقاط امنتر فراهم میسازد. جابجایی تجهیزات پیشرفته و اعزام تیمهای سیار جراحی، یکی از مصادیق بارز این راهبرد است .
۳. بهرهگیری از ظرفیت خودجوش و فراگیر نیروی انسانی
مهمترین سرمایه در شرایط جنگ و محاصره، روحیه جهادی و حس مسئولیتپذیری تیم سلامت است. در این دانشگاه ، الگوی "حضور تماموقت" و "خدمت مضاعف" پرسنل (اعم از درمانی و اداری) در روزهای بحرانی نهادینه شده است. تجربه نشان داده که با حذف بخشنامههای زائد اداری و تفویض اختیار به مدیران میدانی، کادر درمان حتی پس از پایان شیفت، بهصورت داوطلبانه برای مدیریت وضعیت بیماران در محل باقی میمانند مانند حضور 24 ساعته کادر در مان در شهرستان میناب همزمان با وقوع حادثه بمباران مدرسه شجره طیبه میناب که این امر انسجام سازمانی و پایداری خدمات را تضمین میکند .
۴. تداوم خدمات بهداشتی و درمانی تامین اقلام حیاتی
علیرغم تشدید التهابات، تجربه این دانشگاه بر لزوم تداوم فعالیتهای بهداشتی روزمره در کنار خدمات اورژانسی تاکید دارد. چرخه توزیع شیرخشک خصوصا در هنگام قطع اینترنت و سامانه تی تک که میتوان بار کد شیر خشک را برداشت و به مردم به قیمت یارانه پرداخت کند تا زمانی که سامانه باز شود و ثبت سامانه انجام گیرد و مردم با مشکل مواجه نشوند، واکسیناسیون روتین و مراقبتهای مادران باردار در اوج بحران، با ایجاد زنجیره تامین امن و کانالهای پشتیبانی مقاوم، هیچگاه دچار وقفه نشد. این اقدام، از بروز بحرانهای ثانویه بهداشتی در جمعیت آسیبپذیر جلوگیری کرده و مصداق بارز "مدیریت جامع خطر" در نظام سلامت است .
۵. راهاندازی مراکز مشاوره و حمایت روانی
در کنار درمان آسیبهای فیزیکی، تجربه موفقی در ارائه خدمات بهداشت روان و مداخلات روانی-اجتماعی برای بازماندگان و همچنین تیمهای درمانی درگیر با شوکهای عصبی، طراحی و پیادهسازی شده است. استقرار تیمهای روانپزشکی و مددکاری در بیمارستانها خصوصا در شهرستان میناب و راه اندازی مرکز مشاوره ایی سراج در خصوص کودکان بازمانده از مدرسه شجره طیبه میناب در ساعات و روزهای اولیه بحران، ضمن کاهش عوارض روحی بلندمدت، موجب حفظ توان عملیاتی و روحیه کارکنان نظام سلامت و مردم در شرایط سخت گردیده است. راه اندازی مرکز سراج در میناب برای تابآوری جامعه
۶. انعطافپذیری ساختار اداری و تشکیلاتی
این دانشگاه با اصلاح ساختارهای زائد و ایجاد "ستاد بحران" با قدرت تصمیمگیری فوری، موفق به کوتاهسازی فرآیندهای تامین اعتبار و خرید تجهیزات مصرفی در روزهای بحرانی شده است. اختیار انعقاد قراردادهای اضطراری و جذب منابع مالی برای رفع نیازهای فوری (همچون تامین خون و دارو) بدون طی تشریفات زمانبر معمول، تجربهای است که میتواند بهعنوان یک الگوی کارآمد در سطح کشوری ارائه شود .
۷. پایداری زیرساختهای انرژی و جایگزینهای تامین برق و امنیت سایبری
با الهام از بحرانهای ناترازی انرژی و با پیشبینی پذیری شرایط محاصره، برنامه ارتقاء سیستمهای برق اضطراری (UPS و ژنراتور) در بیمارستانها و مراکز حساس با اولویت بخشهای مراقبت ویژه تدوین شده است. این تجربه نشان میدهد که تابآوری نظام سلامت تنها محدود به تجهیزات پزشکی نبوده و نیازمند زیرساختهای پشتیبان نظیر انرژی و آب است که میبایست در برنامههای مقاومسازی گنجانده شوند .
8. برنامه ریزی برای آموزش امدادی
در مراکز تجمع مردمی و تشکیل گردانها مردمی برای مقابله با آسیبهای احتمالی و همچنین تزریقات و شکست وبست میتواند بسیاری از مشکلات در وحله اول تا قبل از رسیدن اورژانس در منطقه صورت پذیرد که میتواند توسط کارشناسان اورژانس این امر صورت پذیرد. لذا با توجه به این پیشنهاد دانشگاه علوم پزشکی با اقدام از طریق برنامه های تلوزیون استانی برنامه های امدادی مراکز پلیس و غیره را پیش می برد و پیشنهاد میگردد از ظرفیت نیروهای بسیج مردم در قالب گروههای امدادی استفاده گردد.
بدین وسیله، امید است این تجارب بتواند در تدوین نقشه راه نظام سلامت در شرایط ویژه، کارگشا باشد.
تهیه و تنظیم: ادریس فخاری
نظر دهید