به این ترتیب وضعیت سلامت زنان تأثیر به سزایی بر سلامت فرزندان، خانواده و جامعه پیرامون آنها دارد و چنانچه این موضوع نادیده گرفته شود، سلامتی خانواده و جامعه نیز دچار آسیب خواهد شد .
امروزه یکی از عوامل نگرانکننده در سلامتی زنان، سرطان پستان است. سرطان پستان بیماری است که در آن،
سلول های بدخیم در بافت پستان ایجاد می شوند. در اکثر کشورهای دنیا سرطان پستان شایع ترین سرطان در زنان است.در ایران نیز این بیماری در صدر سرطان های خانم ها قرار دارد و بروز آن در حال افزایش است.

اصول خود مراقبتی برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان پستان
برای آموزش خود مراقبتی به افراد شرکت کننده در برنامه های پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان ها دو ا صل مهم باید آموزش داده شود.

علایم هشداردهنده سرطان

با شناخت علایم هشداردهنده سرطان پستان و مراجعه به موقع به خانه ها، پایگاهها و مراکز بهداشتی می توان
ضایعات پیش سرطانی را پیش از تبدیل شدن به سرطان، زودتر تشخیص داد.

بر این مبنا زنان باید به مشارکت در برنامه های غربالگری و تشخیص زودهنگام سرطان پستان ترغیب شوند و به
شبکه بهداشتی مراجعه کنند.

نحوه انجام خودآزمایی پستان  SBE به آنها آموزش داده شود.
بهترین راه کاهش خطر سرطان پستان ضمن رعایت شیوه زندگی سالم، انجام مراقبتهای معمول نظیر معاینات دوره ایو انجام ماموگرافی در صورت نیاز به ویژه در افراد پرخطر است.

عوامل خطر سرطان پستان و پیشگیری از آن
هرکسی میتواند برای کاهش خطر سرطان و دیگر بیماریهای مزمن، تغییراتی را در شیوه ی زندگی خود ایجاد کند. افراددر معرض خطر باید به خاطر داشته باشند که ترکیبی از عوامل برای ایجاد سرطان لازم است از جمله عوامل ،ژنتیکی،محیطی و شیوه ی زندگی. بعضی از این عوامل می توانند ا صلاح شوند و بعضی دیگر خارج از اراده افراد هستند بنابراینافراد میتوانند قدمهایی را برای کاهش خطر بیماری بردارند. خو شبختانه بیشتر عوامل خطری که سبب سرطان پستان میشوند قابل اصلاح هستند.

عوامل خطر غیرقابل اصلاح
سن بالا : با افزایش سن خطر ابتلا به سرطان پستان افزایش می یابد. بیشتر موارد سرطان پستان در سن بالای 50
سالگی بروز میکنند.
سابقه خانوادگی و جهش های ژنی: سابقه خانوادگی مثبت، خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می دهد. در 20
تا 30 درصد مبتلایان به سرطان پستان سابقه خانوادگی وجود دارد. در صورت وجود بیماری یک طرفه در یکی از
بستگان در جه یک قبل از یائسگی، خطر ابتلا در کل زندگی فرد ، 30 در صد ا ست . گرفتاری دو طرفه پستان در
مادر و یا خواهر قبل از یائسگی ، این خطر را تا 50 - 40 درصد افزایش میدهد.


سن قاعدگی کمتر از 11 سال: شروع اولین قاعدگی در سنین پایین تر یک عامل خطر برای سرطان پستان است.

در اولین قاعدگی در سن نوجوانی بافت پستان در معرض ا ستروژن ها و دیگر هورمونها قرار میگیرد و مواجهه با
سطوح دائمی هورمونی افزایش مییابد. قاعدگی در دختران چاق و بی تحرک زودتر اتفاق میافتد. باید به نوجوانان
و والدین آنان اهمیت فعالیت بدنی منظم و یک رژیم غذایی سالم را آموزش دهیم.


سن یائسگی بالای 54 سال: یائسگی در سن بالاتر با افزایش خطر سرطان پستان ارتباط دارد. توقف چرخه های
قاعدگی منجر به کاهش سطوح هورمون های متر شحه داخلی و خاتمه تکثیر سلول های پستان که در طول سال
های تولید مثلی دیده شده میگردد. خطر سرطان پستان به ازای هر سال تاخیر در یائسگی تا 3 % افزایش مییابد.

قد: زنان قد بلند یک افزایش خطر سرطان پستان را دارا هستند. قد در بالغین می تواند یک شاخص بارز برای
میزان دریافت تغذیه در دوران کودکی و نوجوانی با شد و ر شد سریع با بلندی قد در ارتباط ا ست که ممکن است
منجر به افزایش خطر جهش سلولی و بالا رفتن خطر سرطان شود.

زمینه ی نژادی و قومی: زنان سفید پوست خطر بالاتری از سرطان پستان را نسبت به زنان آمریکایی آفریقایی تبار
دارا هستند و زنان آ سیایی تبار، ا سپانیایی تبار و بومی آمریکا به طور قابل ملاحظه ای خطر پائینتری را در مقایسه
با دیگر گروههای نژادی و قومی دارند. مقدار زیاد تفاوت در خطر، احتمالاً ناشی از تفاوتهای اقتصادی اجتماعی
)و الگوهای تولید مثلی( و همچنین شیوه ی زندگی و عوامل محیطی است.

و ضعیت اقتصادی و اجتماعی بهتر: خطر سرطان پستان با و ضعیت اقتصادی اجتماعی بهتر مرتبط ا ست. زنان با
وضعیت اقتصادی اجتماعی بالاتر، تمایل دارند که بارداری را دیرتر شروع کنند و بچه های کمتری داشته باشند که
هر دو عامل به عنوان افزایش دهنده خطر سرطان پستان هستند.

تشخیص زودهنگام و غربالگری سرطان پستان
انواع روشها برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان به کار می روند که در اینجا فقط به برخی از آنها ا شاره می شود ازجمله معاینه پستان تو سط خود فرد ) Self Breast Exam یا SBE (، معاینه پستان تو سط ماما یا پز شک ) Clinical Breast Exam یا CBE (، ماموگرافی، سونوگرافی پستان و MRI .


فاطمه شهسواری : کارشناس میانسالان شهرستان بندرعباس

منبع: مواد آموزشی ارسال شده از وزارت بهداشت و آموزش پزشکی