مقدمه

بی‌واسطه باید باب سخن را از زحمت‌کشانی باز نماییم که در تلاطم زندگی و مشکلات و روزمرگی‌هایشان، با تمام جان‌مایه خود برای خدمتی صادقانه و به ثمر نشستن حس شیرین مادرانه در جامعه در تلاش هستند.

 

افرادی که در فراسوی روزگار در پی رفع درد و رنج و مراقبت ویژه از هم‌نوعانی از جنس خودشان هستند تا نسلی سالم برای ارتقای سلامت زندگی در جامعه تربیت شود.

 

مشقت‌های روزگار را به جان خریده‌اند و با حضور در جای جای نقاط کشور به خصوص در مناطق کم‌برخوردار و کمتر توسعه یافته، حس آرامش و آسایش را برای بانوان منطقه محل خدمتشان فراهم می‌آورند.

 

تقویم‌ها می‌آیند و می‌روند، انسان‌ها به دنیا می‌آیند و بزرگ می‌شوند و نقش بی‌بدیل آن‌ها را در این فرایند انسانی نمی‌توانیم نادیده بگیریم.

 

افرادی از جنس خودمان هستند، کسانی که آموخته‌اند بهترین تصمیم را برای ثمربخشی به این زندگی انسانی جاری سازند و خطرات این زندگی حیاتی را نیز کاهش دهند.

 

انسان‌هایی از لطافت روحی خاص که جز مهر و محبت در آن‌ها چیزی دیگر پیدا نمی‌شود و در لحظات سرنوشت‌ساز روزگار، بهترین تصمیم را در کمترین فرصت می‌گیرند تا جانی دوباره به چرخه انسانی بخشند و لبخند زندگی را به پدران و مادران این سرزمین هدیه بخشند.

 

آری آن‌ها از جنس خودمان هستند، از هم‌نوعان خواهران و مادران ما. آن‌ها کسانی هستند که در بخش اعظمی از سلامت امروزی ما نقش‌آفرینی کرده‌اند، در مراقبت‌های ویژه جنینی تا روز تولدمان و حتی تا پایان دوران کودکی نیز به خوبی مشاور مادران ما بوده‌اند، آری آن‌ها ماما، همان فرشتگان الهی در روی زمین هستند.

 

 

 با چند ماما که محل خدمتشان در یکی از محروم‌ترین و صعب العبورترین مناطق کشور است به گفت‌وگویی صمیمی نشسته‌ایم تا از این شغل حساس و

روزهای تلخ و شیرین کاری آن‌ها برای جامعه بازگو نمایند

«فهیمه کمالی»، کارشناس مامایی و مسئول سلامت خانواده مرکز بهداشت شهرستان بشاگرد در گفت‌وگو با خبرنگار ما با بیان اینکه قریب به 6 سال سابقه کار دارم اظهار کرد: در سه بخش زایشگاه، مرکز بهداشت و هم اکنون در ستاد شبکه بهداشت و درمان شهرستان بشاگرد مشغول به فعالیت می‌باشم.

 

کمالی افزود: در دوران کودکی و در زمانی که مادربزرگم قابله‌ای در روستای‌مان بود و از روستاهای اطراف برای وضع حمل خانم‌های باردار به دنبال او می‌آمدند تا در شرایط سخت زایمان، کمک‌گر مادران باردار باشد و اینجا بود که هدف من شکل گرفت و دوست داشتم مثل مادربزرگم بتوانم با فعالیت در رشته مامایی به خانم‎ها در دوران بارداری و به دنیا آوردن نوزادی سالم کمک کنم.

 

وی با بیان اینکه اهل روستای کوچکی به نام درگوئن از منطقه 14 روستایی شهرستان بشاگرد هستم، تصریح کرد: انگیزه من از انجام این کار، خدمت‌رسانی به مردمی است که هم‌زبان، هم‌نوع و همدل با من هستند و دوست دارم کمک کنم تا خانم‌های باردار این شهرستان، دوران بارداری خوشایندی را طی کنند.

 

به گفته مسئول سلامت خانواده مرکز بهداشت شهرستان بشاگرد، مامایی یکی از شغل‌های حساس و سخت محسوب می‌شود؛ زیرا ماما با جان 2 نفر در دوران بارداری تا پروسه زایمان و پس از آن سر و کار دارد و مراقبت از جان مادری که فرزندی را قرار است به دنیا بیاورد ضروری است و این فرزند نیز بنا است آینده کشور را بسازد و این موضوع کار را حساس‌تر می‌کند.

 

 

بهترین تصمیم در کم‌ترین فرصت

 کمالی توضیح داد: یک ماما باید قدرت تصمیم‌گیری بالایی داشته باشد تا بتواند در کم‌ترین زمان، بهترین تصمیم را بگیرد و بتواند بهترین تشخیص و راه حل درمان را در کمترین زمان داشته باشد تا سلامت جان مادر و نوزاد را تضمین نماید و این حساسیت کاری در شهرستان بشاگرد به علت پهناوری منطقه‌ای و صعب‌العبور بودن مسیرهای دسترسی، بیشتر نمایان شده است که دسترسی مادران به مراکز درمانی را طولانی‌تر و سخت‌تر نموده و وجود این مساله، کار ماما را در شهرستان بشاگرد سخت‌تر می‌کند.

وی ادامه داد: همکاران ما در شهرستان بشاگرد به شدت به این حساسیت کاری واقف هستند و وظایف و حیطه کاری خود را می‌دانند و بیش از 5 سال است که آمار مرگ و میر مادران باردار در سطح شهرستان به صفر رسیده است.

به گفته این مامای بشاگردی، علی‌رغم تمام مشکلاتی که وجود دارد، بنده و همکارانم تمام تلاش خود را انجام می‌دهیم که بهترین خدمات به مادران باردار ارائه شود تا نوزادی سالم به دنیا بیاورند.

کمالی بیان کرد: همیشه از خدا خواسته‌ام در مسیر کاری که برایم رقم خورده است در شرایطی قرار نگیرم که اتفاقی غم‌انگیز برای مادر یا نوزاد بیافتد و بنده شاهد آن ماجرا باشم.

 

 

جان‌بخشی دوباره به رباب

وی به تجربه‌های تلخ و شیرین کاری اشاره و خاطرنشان کرد: تجربه‌های متفاوت کاری بسیاری برایم رقم خورده است که به صورت نمونه می‌توانم بگویم: طی 6 سالی که مشغول به کار هستم آن چیزی که برای خودم جذاب بوده و جزو اولین تجربه‌هایم نیز بود این است که در سال 98 ساعت 2 نیمه شب از روستای «آخران» از توابع مرکز جامع سلامت روستایی «سیت و ماستی» شهرستان بشاگرد تماس گرفتند که خانمی باردار درد زایمانش شروع شده و نیاز فوری به کمک ماما دارد که همکارانم با اورژانس 115 به دنبالم آمدند و از مرکز سردشت بشاگرد به سمت این روستای صعب‌العبور و طولانی‌مسیر حرکت کردیم. جاده نسبت به وضعیت فعلی از شرایط تردد نابسامانی برخوردار بود که اطلاع دادیم آن‌ها هم از روستا با یک وسیله دیگر حرکت کنند و خود را به مرکز جامع سلامت روستایی سیت و ماستی برسانند.

 

پس از رسیدن ما، متوجه شدیم آن‌ها هنوز نرسیده‌اند و ناچار شدیم خودمان مسیر را به سمت آن‌ها ادامه دهیم که در مسیر با آن‌ها مواجه شدیم و مشاهده کردیم که این خانم باردار را با خودرو نیسان آورده بودند. با کمک همکارانم، خانم باردار را از خودرو به آمبولانس انتقال دادیم و با معاینات اولیه ملاحضه شد که  زمان زایمان وی نزدیک است و هرچه سریع‌تر خودمان را به مرکز جامع سلامت روستایی سیت و ماستی رساندیم تا با همراهی پزشک مستقر در آن‌جا، زایمان طبیعی این مادر روستایی به بهترین نحو ممکن انجام شود.

 

کمالی ادامه داد: پس از 25 دقیقه به مرکز سیت و ماستی رسیدیم و با جابجایی این مادر باردار، مادر توانست با موفقیت زایمان اول خود را به سرانجام برساند، اما وقتی نوزاد به دنیا آمد شرایط خوبی نداشت و  با علائمی چون کبودی و شلی عضلات همراه بود و گریه هم نمی‌کرد، نوزاد دچار عارضه تنفسی شده بود و به اتفاق خانم پزشک مستقر در محل مرکز درمانی، نوزاد را روی تخت گذاشتیم و بدنش را خشک کردیم و قریب به 30 ثانیه در تلاش بودیم که نوزاد به زندگی برگردد و هر کاری را که بلد بودیم انجام دادیم.

 

من بسیار ناامید بودم که یک آن چشمم به کپسول اکسیژن افتاد و به دکتر گفتم اکسیژن بدهیم و با گذاشتن اکسیژن به دهان نوزاد، حدود 5 ثانیه بعد این نوزاد شروع کرد به ناله کردن و رنگ و رویش به حالت طبیعی برگشت.

 

به مادرش گفتم اگر این فرزند شما پسر بود باید اسمش را خداداد می‌گذاشتی، اما دختر بود و نام آن را رباب انتخاب کردند و برای من آن ثانیه‌ای که ناامید شدم، از خدا خواستم دیگر مرا در این شرایط قرار ندهد که اتفاقی برای مادر و نوزاد بیافتد و من شاهد آن باشم و خدا را شاکرم که در بدترین شرایط و در ناامیدی محض، معجزه‌ای اتفاق افتاد و رباب به زندگی برگشت.

 

 

اثبات جایگاه مامایی در سیستم درمانی وزارت بهداشت

مسئول سلامت خانواده مرکز بهداشت شهرستان بشاگرد با بیان اینکه به نظرم مردم نسبت به ماماها نگاهشان مثبت است و شغل مامایی توانسته خودش را به صورت کامل در سیستم درمانی وزرات بهداشت جای دهد و جایگاه و اهمیت خودش را ثابت کند، خاطرنشان کرد: در شهرستان بشاگرد نیزهمکارانم در مناطق محروم تلاش می‌کنند و جزو محروم‌ترین مناطق کشور هستیم و همکاران من با تمام وجودشان دارند زحمت می‌کشند و مردم هم قدرشان را می‌دانند و نگاه مثبتی دارند.

وی در خصوص ارتباط کاری در سطح شهرستان به گفت‌وگو پرداخت و ابراز کرد: مسئول سلامت خانواده مرکز بهداشت شهرستان بشاگرد هستم و سعی می‌کنم ارتباطم با همکاران مراکز بسیار خوب باشد و رابطه مسئولان به خصوص دکتر حسین احمدی سرپرست شبکه بهداشت شهرستان با ما نیز بسیار دلسوزانه و خوب است و مسئولان ما در سطح ستاد استانی نیز ارتباط کاری خوبی با ما دارند و از این بابت بسیار راضی هستیم.

کمالی در خصوص نقش مامایی در پروسه سلامت مادر و نوزاد گفت: از نظر بنده یک چرخه است و اگر ملاک را مادر باردار قرار دهیم، ما مراقبت‌ها را طی 9 ماه از مادر باردار و جنینی که در شکم اوست انجام می‌دهیم تا یک نوزاد سالم متولد شود و همین نوزاد باید مراقبت‌های دوران کودکی‌اش انجام شود و واکسیناسیون و سلامت‌ش مورد بررسی قرار گیرد، در سنین نوجوانی از نظر سلامت جسمانی و رشد نیز مورد پایش و ارزیابی قرار می‌گیرد و در سن جوانی مشاوره‌های ازدواج و سلامت جنسی و بلوغ مشاوره داده می‌شود و ازدواج خواهد کرد و نسل جدید را رقم خواهد زد، پس نقش مامایی بسیار اهمیت دارد زیرا نوزادانی که مادران به دنیا می‌آورند، پدران و مادران آینده هستند.

وی به آمار کاهشی جمعیت در کشور اشاره و تصریح کرد: ماماها در کٌند شدن شیب کاهشی جمعیت نقش اساسی دارند و باید نقش ماماها را پررنگ‌تر کنیم و ایفای نقش مشاوره ماما در سلامت جنسی و باروری جامعه باید بیشتر دیده شود تا با مشاوره‌های تخصصی‌تر، به کٌند شدن شیب کاهشی جمعیت کمک نماییم و با مشاوره باروری و فرزندآوری، نیاز به کمک خانواده‌ها را مرتفع سازیم.

 

 

هر ماما یک سفیر جوانی جمعیت

کمالی گفت: شعار سال 1403 هر ماما یک سفیر جوانی جمعیت است که با مشاوره‌های ازدواج می‌توانیم سفیر جوانی جمعیت باشیم و به سیر افزایش و جوانی جمعیت کمک کنیم و مهم‌ترین نقش در سیستم بهداشتی برای جوانی جمعیت را ماماها دارند.

به گفته این کارشناس مامایی، چند شاخصه جهانی برای دسته‌بندی کشورهای در حال توسعه و پیشرفته وجود دارد که شاخصه‌های بهداشتی نظیر شاخص مرگ و میر مادر، شاخص مرگ و میر نوزادان و کودکان یک الی 50 ماهه، با ماماها در ارتباط است که با افزایش آگاهی و آموزش‌ها به مادران، می‌توان شاخص سلامت مادران را بالا برد.

وی در خصوص تناسب استخدامی ماماها نیز توضیح داد: جذب نیروی ماما با شاخص‌های جمعیت تناسب ندارد و در سیستم بهداشتی و درمانی با کمبود نیروی متخصص ماما مواجه هستیم. با توجه به سیاست‌های کلانی که در کشور برای جوانی جمعیت وجود دارد، نیاز به افزایش سرانه جذب مامایی در مراکز بهداشتی و درمانی داریم تا ارتقای سلامت مادران و نوزادان رقم بخورد.

 

 

بشاگرد برایم یادآور شعر ریشه در خاک

کمالی در پایان گفت‌وگوی خود درمورد بشاگرد گفت: بشاگرد برای من یادآور شعری از فریدون مشیری است که می‌گوید: من اینجا ریشه در خاکم، من اینجا عاشق این خاک اگر آلوده یا پاکم، من اینجا تا نفس باقیست می‌مانم، من از اینجا چه می‌خواهم، نمی‌دانم، امید روشنایی گرچه در این تیرگی‌ها نیست، من اینجا باز در این دشت خشک تشنه می‌رانم، من اینجا روزی آخر از دل این خاک با دست تهی گل برمی‌افشانم، من اینجا روزی آخر از سِتیغ کوه چون خورشید، سرود فتح می‌خوانم و می‌دانم تو روزی بازخواهی‌گشت.

 

 

معیار انتخابم علاقه شخصی بود

«زهرا جاهددوست»، کارشناس رشته مامایی مرکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی سیدالشهداء(ع) شهر سردشت بشاگرد در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار کرد: بیش از 4 سال سابقه کار مامایی دارم و تمام معیار من برای انتخاب این رشته علاقه شخصی خودم و مامای محلی بودن مادرم در محل زندگی‌مان در استان فارس، شهرستان جهرم بوده است.

به گفته جاهددوست، عشق، علاقه و صبوری، سه مؤلفه شغل مامایی هستند که هر فردی قبل از انتخاب کردن این رشته، باید در خود پرورش دهد.

جاهددوست اضافه کرد: من همیشه مامایی را دوست داشتم  و با آگاهی و علاقه از قبل، این رشته را انتخاب کردم. صبوری، وجدان و مهارت کاری، ارتباط خوب و اعتماد به نفس و مسئولیت‌پذیری را از شرایط کاری یک ماما می‌دانم.

وی گفت: داشتن انگیزه برای انجام فعالیت یک امری ضروری است و هیچ کاری بدون انگیزه رخ نمی‌دهد، به عمق جامعه که می‌نگریم، می‌بینیم که هر شخصی برای خدمت به جامعه فعالیتی انجام می‌دهد و من هم با توجه اعتقادم به اصول انسانی، احساس می‌کنم باید در جامعه مفید باشم و تصمیم گرفتم این مفید بودن را در راستای بانوان جامعه انتخاب نمایم.

 

 

هر روز با بزرگ‌ترین معجزه خلق سروکار داریم

این کارشناس مامایی ابراز کرد: هر روز با بزرگ‌ترین معجزه خلق و به دنیا آمدن بچه‌ها سر و کار داریم. تقلای بچه‌ها برای شیر خوردن و رشد کردن و بزرگ شدن را می‌بینیم و اینکه مادران با هزاران زحمت دوران بارداری را طی می‌کنند و پس از به دنیا آمدن نوزادان آن‌ها را در آغوش می‌گیرند، زیباترین حس دنیا است، همین که برای نخستین بار نوزادان را در آغوش مادران قرار می‌دهیم و نخستین شیردهی و عشق و علاقه بین مادر و فرزند رقم می‌خورد و دعای مادر در لحظه زایمان نسبت به پرسنل مامایی، جزو شیرین‌ترین لحظه‌ها برای ما است.

 

 

بانوان بشاگردی ماما را حس امنیت می‌دانند

جاهددوست اظهار کرد: شهرستان بشاگرد یکی از محروم‌ترین مناطق کشور است و بانوان این شهرستان با حضور ماما بسیار خوشحال هستند و حضور ماما در کنار خود را یک احساس امنیت تلقی می‌کنند و ترسی از زایمان ندارند.

 

وی با بیان اینکه مامایی دانشی است که بر مشاهده، آموزش، پیشگیری، تحقیق، تشخیص و درمان استوار شده است افزود: فعالیت متخصصان این رشته قبل از بارداری شروع شده و تا پس از زایمان تا 6 سالگی کودک ادامه پیدا می‌کند. ماما شخصی است که این رشته آموزشی را گذرانده و توانایی نظارت و مراقبت، توصیه به زنان در دوره بارداری، زایمان و دوره بعد از زایمان، هدایت زایمان‌ها با مسئولیت خود و مراقبت از نوزادان و شیرخوار و کودک زیر 6 سال را دارد که این مراقبت شامل پیشگیری، کشف حالات غیرطبیعی در مادر و کودک، فراهم ساختن کمک‌های پزشکی و اجرای اقدامات اورژانسی در نبود کمک پزشکی است.

 

این کارشناس مامایی با اشاره به اینکه اقدامات ماماها در حوزه بهداشت و در مراکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی بسیار گسترده‌تر از مراکز درمانی است، گفت: ماماها نقش بسزایی در زاد و ولد سالم دارند و امروزه با توجه به ضرورت زادآوری و جوانگرایی جمعیت، مشارکت جامعه مامایی در کشور اهمیت دوچندانی گرفته است.

 

 

خدمت‌رسانی مرا به مامایی رساند

«سمانه امیرسالاری»، یکی دیگر از کارشناسان مامایی مرکز بهداشت شهرستان بشاگرد در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار کرد: عشق و علاقه به رشته مامایی و خدمت‌رسانی به مردم به خصوص مادران باردار باعث شد که من در این رشته تحصیل کنم و به شغل مامایی مشغول شوم.

 

امیرسالاری افزود: از استان فارس و شهرستان جهرم به شهرستان بشاگرد آمده‌ام و انگیزه بسیار زیادی برای فعالیت در شغل مامایی دارم.

 

وی گفت: وقتی یک مادر با موفقیت دوران بارداری را سپری می‌کند و نوزادش را به سلامتی در آغوش می‌گیرد، احساس خوشحالی و سربلندی می‌کنم.

 

 

 

مراقبت از مادر حساس است

این کارشناس مامایی بیان کرد: مامایی به واسطه ارتباط با جان 2 نفر یعنی هم جان مادر و هم جان نوزاد، سخت است. مادر به عنوان رکن اصلی و بنیان خانواده محسوب می‌شود و طی دوران بارداری و زایمان و پس از زایمان خطرات زیادی در صورت عدم انجام مراقبت و سهل انگاری، جان مادر را تهدید می‌کند؛ از این رو شغل مامایی از مشاغل حساس و سخت است.

 

 

اینجا ماما را مامانی صدا می‌زنند

امیرسالاری با بیان اینکه مردم شهرستان بشاگرد به واسطه شرایط اقلیمی محل زندگی‌شان و کمبود امکانات درمانی، بیشتر از هر منطقه دیگری ماماها را دوست دارند و احترام می‌گذارند، تشریح کرد: مردم اینجا دوست دارند ماما در منطقه محل سکونتی‌شان بماند و بارها شده است که برای تزریق یک آمپول، دعای فراوانی برایمان کرده‌اند و مردم بشاگرد ماما را به خصوص در روستاها مامانی صدا می‌زنند.

 

 

وی به ارتباط خوب مسئولان با کادر بهداشتی و درمانی اشاره و خاطرنشان کرد: ارتباط مسئولان در کمال احترام، مهربانی و صداقت بوده و در ارتباط با شرایط خاص ماماها، دلسوزانه و با توجه به درک حساسیت و مسئولانه اقدامات لازم را انجام می‌دهند.

 

 

کارشناس مامایی مرکز بهداشت شهرستان بشاگرد نقش ماماها در روند کٌند شدن شیب کاهشی جمعیت را انکارناپذیر دانست و اظهار کرد: ماما با انجام مشاوره فرزندآوری، آموزش‌ها و مراقبت‌های ویژه قبل از بارداری و همچنین مراقبت‌های ویژه حین بارداری برای مادرانی که نیازمند هستند، نقش بسزایی دارند.

 

 

به گفته امیرسالاری، ماماها با تاثیری که بر کاهش مرگ و میر مادر باردار دارند، همچنین با تاثیر مستقیمی که بر کاهش مرگ ومیر نوزادان نیز دارند و همچنین با آموزش‌های باروری و مشاوره فرزندآوری، نقش بسیار مهم و حیاتی در برنامه جوانی جمعیت دارند.

 

 

وی ادامه داد: ماماها با شاخصه‌های مهم مرگ‌ومیر مادران و مرگ‌ومیر نوزادان، ارتباط مستقیمی دارند که شاخص جهانی مرگ و میر مادران یک شاخص بسیار مهم از شاخصه‌های سلامتی جامعه است.

 

این کارشناس مامایی در پایان به توصیف مردم محل شغلی خود پرداخت و خاطرنشان کرد: مردم بشاگرد با وجود کمبود امکانات زیرساختی و رفاهی، بسیار مهربان، مهمان نواز و دلسوز هستند.