پیگیری تکامل در کودکان با ارزیابی رشد مغزی
فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان مراحل تکامل کودکان و رشد مغزی در نوزادان را مهم دانست و گفت: اندازه گیری دور سر در نوزادان بسیار مهم است چون نشان دهنده رشد مغزی ، سلامت و آینده نوزاد است لذا خانواده ها باید روند تکامل کودک خود را از بدو تولد پیگیری و در صورت هر گونه اختلالات مغزی نسبت به درمان به موقع اقدام کنند.
دکتر علیرضا مویدی با اشاره به ارتباط کلامی کودک بیان کرد: کودک شیرخوار از همان ابتدای تولد صداهایی از خود دارد؛ در سه ماهگی به صدا گوش می دهد، در چهارماهگی هنگامی با اسم صدایش می کنید به صدا گوش می دهد نگاه می کند و توجه می کند، در ده ماهگی ارتباط صوتی برقرار می کند یعنی از خود صداهایی دارد، در چهارده ماهگی کلمات ساده مثل برید، آب، من می گوید که از این کلمات ساده تقریبا یک کودک یک ساله تا 15 ماهه باید بین 3 تا 5 کلمه بگوید.
دکتر مویدی افزود: اگر یک کودک 18 ماهه کلامی نمی گوید باید بررسی شود. یک کودک 18 ماهه باید 20 کلمه بگوید اگر کلامی ندارد یعنی گفتار ندارد که باید مورد بررسی قرار گیرد.
وی با بیان اینکه شاخص ارزیابی اندازه دور سر در نوزادان با رشد مغزی ارتباط مستقیمی دارد ابراز کرد: این موضوع یکی از مواردی است که در مراکز خدمات جامع سلامت و خانه های بهداشت بر اساس وزن نوزاد محاسبه می شود.
دکتر مویدی اظهار کرد: وقتی یک خانواده به ما مراجعه می کند اطلاعات کامل در مورد نوزاد خود دارد؛ یعنی وزن هنگام تولد، اندازه دور سر یا اندازه قد نوزاد را دارد اما در بعضی مواقع خانواده مراجعه می کند وزن نوزاد خود را دارد اندازه دور سر نوزاد خود را ندارد. اندازه دور سر در نوزادان بسیار مهم است چون نشان دهنده رشد مغز سر است و نشان دهنده سلامت و آینده یک انسان، معمولا دخترها اندازه دور سر آنها بین 33 تا 35 می باشد یک نوزاد کامل 38 هفته نیز باید دورسر با همین سایز داشته باشد. اما در نوزادانی که نارس هستند اندازه دور سر آنها متفاوت است.
وی عنوان کرد: اندازه دور سر نوزادان پسر تقریبا 34 تا 36 می باشد ما توقع داریم در یک سال اول 12 سانت و در سال دوم فقط 2 سانت اضافه شود. به همین دلیل تاکید می شود خانواده ها به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه و بررسی های لازم را انجام دهند تا در صورت اختلال در رشد دور سر یا وجود هر گونه مشکلات تکاملی به متخصص ارجاع شوند.
مویدی بیان کرد: رشد در سر یک معیار بسیار پر اهمیتی است و باید در سه ماهه نخست هر ماه دو سانت و از سه ماهگی تا 6 ماهگی یک سانت اضافه شود. در شش ماهه دوم هر ماه نیم سانت و سال دوم هم فقط دو سانت اضافه شود یک نوزاد با وزن طبیعی که به دنیا آمده باید در پایان یک سالگی دور سر آن 48 یا 49 باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان با تاکید بر مداخلات لازم در درمان کودکان با رشد مغزی کم گفت: در برخی از موارد احتمال دارد این اختلالات منجر به مداخله جراحی شود. استخوان سر فقط یک استخوان نیست بلکه استخوان های زیادی در سر وجود دارد. اگر مغز رشد نکرده باشد با ورزش های خاص کمک می کنند و اگرنیازبه جراحی بود حتما انجام دهند در هر صورت باید مغز را برای رشد تحریک کرد.
دکتر مویدی خاطر نشان کرد: هنگام رشد کودک اگر یکی از چهار محور حرکت دچار اختلال باشد مثلا در حرکت یا در گفتار خوب نباشد. پزشکان و خانواده ها باید بدانند کودک در کدام یکی دچار مشکل است چون ممکن است مشکل از مغز یا در عضلات و یا در عصب های حرکتی باشد لازم است ابتدا علت را بررسی و در نهایت نسبت به درمان فوری اقدام کنند.
مویدی تصریح کرد: چهار محور شامل: محور حرکتی ظریف، محور حرکتی درشت، گفتار و ارتباط و شناخت مواردی است که مورد بررسی قرار می گیرد یک کودک باید در این 4 محور بررسی شود.به طورکلی یک کودک در 4 ماهگی گردن می گیرد در 6 تا 8 ماهگی باید بنشیند و در یک سالگی بایستند.
نظر دهید